Ethereum’da Mutabakat Yöntemi nedir?

İçindekiler

Genelde blokzincirler (Bitcoin Blokzinciri, Ethereum Blokzinciri vs.) benzer yollarda işlev yapar, fakat fikir birliğine varma şekilleri farklıdır. Hangi işlemler geçerli , hangi işlemler zincire eklenecek? Bu sorunun cevabına varmak için, blokzincir farklı mutabakat yöntemleri kullanır. 

Nedir Mutabakat Mekanizması?

Mutabakat mekanizması, hangi işlemin geçerli, hangisinin blok zincirine ekleneceği ile ilgili düğümlerin emin olmasını sağlayan protokollerdir. Mutabakat mekanizması, blokzincirindeki işlemlerin doğru yapılması açısından çok önemlidir. Bu mekanizma, herkesin aynı blokzinciri kullandığından emin olmasını sağlar. Herkes blokzincire işlem gönderebilir, bu yüzden sürekli bütün işlemlerin (transaction) kontrol edilmesi  ve düğümler tarafından denetlenmesi gerekir. İyi mutabakat mekanizması olmazsa, blokzincir birçok saldırı riski altında kalır. 

Mutabakat mekanizmalarından en popüler olanları, Emek İspatı (Proof of Work) ve Pay İspatı (Proof of Stake).

Emek İspatı (Proof of Work - PoW)

Bu yöntem, hem Bitcoin hem Ethereum tarafından kullanılıyor. PoW madencilik faaliyetleri için bireyleri kendi para birimi (bitcoin veya ether) ile ödüllendiriyor.

PoW yüksek işlem gücü gerektiren masraflı madencilik ile yapılır. Madenciler gerekli algoritmayı ilk çözen kişi olmak için yarışırlar.  Bu süreç için çok güçlü bilgisayarlar gerekir. Madencilik yapan kişiler her blok doğruladıklarında kripto para ile ödüllendirilirler. Hangi madenci ona verilmiş matematiksel soruyu erken çözüp blok üretirse ödülü o alıyor. 

Eğer aynı anda birkaç madenci soruyu çözmüşse, bütün kayıtları ağda tutan düğümler bu bloklardan hangisi doğruysa onu geçerli olarak kabul edip blokzincire ekler. Geri kalan iptal edilen bloklar “öksüz blok” (orphan block) olarak adlanır ve onları yapan madenciler güç harcamalarına rağmen ödül almazlar.

PoW mekanizması hem çok enerji hem de çok zaman gerektiren bir yöntemdir. Şöyle ki,  Bitcoin Blokzincirinde  bir blok ortalama 10 dakikada yapılması hedeflenmiştir. Bu madencilere çözmesi için verilen bir takım matematiksel soruların zorluğu ile ilişkilidir. Zamanla PoW mekanizmasında eğer işlemler çoğalırsa sorunun madenci tarafından çözülme süresi daha da uzar çünkü soru zorlaşır. Bu aslında sistemde kötü niyetli kişilerin durmadan boş veya gereksiz blok üretmesini önlemek için yapılmış olsa da, fazla zaman ve bilgisayar gücü gerektiren bir yöntemdir. Eğer aksine işlem sayısı azalırsa, sorular da daha kolaylaşır ve dolayısıyla blok üretme süresi gittikçe kısalır. Her düğüm blokzincire eklenen işlemleri onaylamak için tüm blokzincir kayıtlarının kopyasını kendinde tutar. Gelecekte, zincir küçük düğümlerin depolayamacağı kadar büyük bir hale geldiğinde, birkaç büyük düğümler tarafından kontrol edilme riski ile karşılaşacağı düşünülüyor.

Pay İspatı (Proof of Stake - PoS)

Ethereum ekibi PoW kullanıyor. Fakat şirket PoS’a geçişi planlıyor.

Pay İspatı mekanizması da Emek İspatı’na benziyor. Her ikisinde de işlemler düğümler tarafından onaylanır, madenciler vardır fakat işleyiş şekli büyük ölçüde farklıdır.

PoW kullanan Ethereum ağı, Casper güncellemesi ile PoS yöntemine geçeceğini duyurdu. En geç 2020 senesinde güncellemenin tamamlanacağı öngörülüyor.

PoS yönteminde madencilik yoktur onun yerine “minting” yani para basmak vardır, madenci yerine de bu işi yapanlara “staker” denir. Proof of Work'ten farklı olarak, Proof of Stake algoritmasında işlem onayı, kripto paraları satın almayı ve onları belirli bir süre cüzdanda tutmayı gerektiriyor.  Yani her staker sistemde ne kadar paya sahipse blok oluşturma görevinin ona verilme ihtimali o kadar yüksektir. Bu dijital olmayan para birimindeki sabit bir mevduata benzer. Mevduat vadesinin sonunda faiz alır gibi Proof of Stake’te de kişiler ek coinlerle ödüllendirilir.

Bundan dolayı Staker denilen bu kişiler cüzdanında ne kadar kripto para  tutuyorsa ödül olarak alacağı ek coin’ler de o oranda artar. 

Bu yöntemle PoW’dan farklı olarak güçlü bilgisayarlara ihtiyaç duyulmaz. Ethereum’un kullandığı PoS sayesinde ev madenciliği de yaygınlaşabilir. 

Ayrıca, PoW yönteminde anlattığımız iptal edilen “öksüz bloklar” , PoS’da “amca bloklar” olarak (uncle blocks) isimlendiriliyor. Amca blokların, öksüz bloklardan farkı şu ki, PoW’dakinin aksine iptal edilen blokları üreten kişiler belirli işlem komisyonu ve blok üretim ödülü alırlar. Bunun amacı iptal edilen blok üreticilerini, blok üretiminden soğutmamaktır. 

Pay İspatı yöntemi kullanılması Ethereum ağını daha cazip hale getirebilir. Buna neden hem masrafsız, hem evden yapılabilen, hem de yıllık geliri olan Ethereum madenciliğidir.


Kaynaklar:

https://blockonomi.com/ethereum-vs-bitcoin/

https://medium.com/bethereum/ethereum-consensus-and-scalability-blockchain-series-part-iii-4acd78d0eb41

https://hackernoon.com/different-blockchain-consensus-mechanisms-d19ea6c3bcd6

bfmedia/data

BTC $ 8170.728
XRP $ 0.2954
ETC $ 4.54735
ETH $ 172.13
ADA $ 0.0392
LTC $ 54.22
USDT $ 1.00004
TRX $ 0.01545