Ethereum’da DApp nedir?

İçindekiler

Dilimize merkezsiz uygulamalar olarak çevrilen “Decentralized Applications”i anlamak için önce merkezi uygulamaların ne olduğunu anlatalım.

Hemen hemen her gün kullandığımız FB, WhatsApp, Twitter, Instagram gibi uygulamaların hayatımızı nasıl kolaylaştırdığını biliyoruz. Bu uygulamalar internet sayesinde hayatımıza dahil oldu ve onu değiştirdi. Bu uygulamalar Merkezi Uygulamalar (Centralized Applications) olarak sınıflandırılıyor. Bu uygulamalara merkezi uygulamalar denmesinin nedeni, verilerin tek bir noktada yani bir sunucu bilgisayarında toplanmasıdır. Uzun zamandır varlığını sürdüren merkezi uygulamaların kendine özgün sorunları ve sınırlamaları vardır:

  • daha az şeffaflık

  • saldırıya uğrama riski

  • tek bir başarısızlık noktası

  • internet sansürünü yönetememesi

Bu tür sorunlar yüzünden Merkezsiz Uygulamalar dalgası başladı.

Nedir merkezsiz uygulamalar?

Merkezsiz uygulamalar dağıtık internet uygulamalarına denir. Bu uygulamalar P2P (peer to peer - eşten eşe) ağında çalıştırılabilir. DApp erişilebilecek ve özelleştirilebilecek şekilde açık kaynak olarak kodlandı. Ağdaki eşler (peer) internete bağlı herhangi bir cihaz olabilir.

Merkezsiz uygulamalar tek bir sunucuda olmak yerine birden fazla sunucuya yayılıyor. Bu da kritik projelerde uygulama kesintisine engel olmak için trafiği ve verileri yönetmeye yardımcı olur. Bu mekanizmada bir uygulamanın verileri kopyalanarak ağdaki tüm düğümlerde (node) saklanır.

Merkezi uygulamalar (FB, Whatsapp v.s) doğası gereği dağıtık olamaz, fakat merkezi olmayan uygulamalar her zaman dağıtıktır.

Herhangi bir uygulamanın merkezsiz olarak nitelendirilebilmesi için blockchain (blokzincir) bağlamında aşağıdaki kriterlere sahip olması gerekir:

Açık kaynaklı: Uygulamanın tamamı açık kaynaklı olmalıdır. DApp herhangi bir kurum veya varlık tarafından kontrol edilmiyor. Tek bir kontrol noktasına bağlı olmadan, özerk çalışması gerekiyor. Uygulamada yapılacak herhangi bir değişiklik katılımcıların karar verdiği konsensüs (mutabakat) protokolü kullanılarak gerkeçleştirilecektir.

Merkezsiz: Uygulamaların verileri ve işlem kayıtları herkese açık merkezsiz blockchain üzerinde şifrelenmiş bir şekilde saklanmalıdır.

Ödüllendirme:  Uygulamalar bir değer olarak şifrelenmiş tokenleri kullanmalıdır. Kullanıcıların merkezi olmayan uygulamaya erişebilmesi için, ayrıca P2P ağında mutabakat oluşturan düğümler (node) ve madencilerin ödüllenmesi için kriptografik olarak şifrelenmiş tokenler gerekecektir. 

Algoritma/Protokol: İhraç edilen tokenler mutabakat mekanizması dahilinde olmalıdır.

DApp’lar hangi platformlarda çalışır?

Merkezsiz uygulamalar kendileri gibi merkezi olmayan blockchain tabanlı platformlarda çalışır. Günümüzde, çoğu merkezi olmayan uygulamalar Ethereum ağında çalışsa da, bazı yeni blokzincir platformlarında da yaygınlaşmaya başladı. Bunlara aşağıdaki örnekleri verebiliriz:

Cardano merkezsiz herkese açık blokzincir (public blockchain) kullanan, açık kaynaklı kodlanmış kripto para projesidir. Cardano herhangi bir protokolden daha fazla özellikler sunmayı amaçlayan akıllı sözleşmeler ile geliştirilmiş bir projedir.

EOSIO merkezsiz uygulamaların dikey ve yatay ölçeklendirmesini sağlamak için tasarlanan blokzincir mimarisi kullanıyor.

Morpheus Labs merkezsiz uygulamaları hızlıca dağıtıp, test etmek isteyen işletme müşterilerine hizmet sağlayıcı bir blockchain platformudur.

Zilliqa saniyede binlerce işlem yapmak için tasarlanmış herkese açık blokzincir platformudur.

DFINITY Ethereum ailesinden olan ve tamamen herkese açık Ethereum ağına uyumlu olan platform. Ethereum ağında çalıştırdığınız merkezsiz uygulamaları DFINITY üzerinde de çalıştırabilirsiniz. Bazı temel farkları olsa da, Ethereum ve DFINITY farklı şeyler teklif eden kardeş sistemlerdir.

Merkezsiz uygulamaların geleceği

Biz şu an hızla gelişen merkezsiz dünyanın sadece küçük bir kısmını tecrübe ediyoruz.

Hatta DApp Fonunun CEO’su David Johnston da manifestoda bunu öngörüyor:

“Bu merkezi olmayan uygulamalar bir gün üstün teşvik edici yapısı, dağıtık doğası, dayanıklılığı, şeffaflığı ve esnekliği nedeniyle menfaatte, kullanıcı tabanı ve ağ değerlemesinde dünyanın en büyük yazılım şirketlerini  aşacaktır.”

Merkezsiz bir gelecek bizi bekliyor.

Kaynaklar:

https://github.com/ethereum/wiki/wiki/Decentralized-apps-(dapps)

https://blockgeeks.com/guides/dapps/

https://medium.com/@morpheuslabs_io/decentralized-applications-dapps-explained-5a67c6763ffa

https://medium.com/coinbundle/decentralized-applications-e695d8a54555

https://medium.com/swlh/understanding-dapps-decentralized-applications-8f3668ebdc9a

https://coinsutra.com/dapps-decentralized-applications/

Etiketler:

dapp ethereum