Blockchain nedir?

İçindekiler

Blockchain, türkçe blokzincir olarak da kullanılan bu yeni çağın teknolojisi son zamanlarda dünyaca büyük şirketlerin ismiyle birlikte sık sık anılmaktadır. Terim olarak her ne kadar kulağa yabancı gelse de, aslında Blockchain pek de yeni sayılmayan 3 farklı teknolojinin birleşimdir. Basitçe özetlersek o bir merkezi olmayan, kayıt işlemleri internet üzerinde dağıtık şekilde şifreleme teknikleriyle (kriptografi) güvende tutulmasını teşvik edici protokolüyle sağlayan bir dijital kayıt sistemidir.   

Kriptografik olarak güvenli bloklar zincirindeki ilk çalışma 1991 yılında Stuart Haber ve W. Scott Stornetta tarafından açıklanmıştır. 1992 yılında Bayer, Haber ve Stornetta, Merkle ağaçlarını tasarıma dahil etti ve bu da birkaç belgenin bir blok halinde toplanmasına olanak sağlayarak verimliliğini artırdı.

İlk kez blok zinciri 2008 yılında Bitcoin platformunda kavramsallaştırıldı. Bu teknoloji Bitcoin ile yapılan eşler arası (peer to peer) transfer işleminin kayıtlarını internette tamamen halka açık ve şeffaf, kötü niyetli değiştirmeye ve siber saldırılara karşı güvende tutmayı başarmıştır. Diğer bir önemli unsur ise özel anahtarlı kriptografi tekniğiyle kullanıcıların mahremiyetini gizli ve güvende tutabilmesidir. Bu nedenle blockchain teknolojisiyle işlem kayıtları tutulan bitcoin gibi paralara diğer dijital paralardan farklı olarak kripto para ismi verilmiştir. 

Verilerin blok zincirinde tutulma biçim şu şekildedir. Bir önceki blokta saklanan veriler kriptografik özet fonksiyonundan geçirilerek (hash'lemek), elde edilen hash değeri mevcut bloktaki verilerle birleştirilir. Bir daha hashleyerek bir sonraki bloğun verileriyle hash değerini çıkartarak birbirine zincir gibi bağlanan ve sürekli uzayan bir kayıt listesi oluşturulur. Bu kayıt listesinin güvenilir olmasının nedeni mevcut bir bloğu tamamen çözmek için her zaman bir önceki bloğun hash değerini bilmek gerekir, ve bu yol ilk bloğa kadar gider.  

Verilerin blok zincirinde tutulma biçim şu şekildedir.

Eğer blockchaini fiziksel bir hesap defteri olarak düşünürsek, her bir blok bu defterin bir sayfası gibidir. Yapı olarak dağıtık olmasının avantajı ise herkese veri kaydetme, işlemlere katılma ve verilere ortak erişim imkanı sağlamıştır. Örneğin 1000 kişilik kullanıcı varsayarsak, 1000 tane hesap defterinin kopyası var demektir. Kayıtlar birden fazla yerde tutulduğu için, tek bir kullanıcının bilgisayarının hasar görmesi veya siber saldırıya uğraması gibi durumlarda bile kayıt defteri tamamen yok olamaz. 

Blockchain, Bitcoin'in arkasındaki temel teknolojidir. Sağladığı çok büyük avantajlar, özellikle güven açısından mükemmel olması nedeniyle gelişmiş ülkelerde üzerine çok büyük miktarda paralar yatırılmaktadır.