Blockchain nasıl çalışır?

İçindekiler

Blockchain nedir” makalemizde, Blockchain’in merkezi olmayan bir yapı üzerinde, kriptografi yöntemlerle verileri şifreleyerek kaydetmek için tasarlanmış bir kayıt sistemi olduğunu öğrenmiştik. Blockchain teknolojisi başlangıç olarak 2008 yılında Satoshi Nakamoto tarafından, Bitcoin elektronik ödeme sistemi için özel tasarlanmıştır. Bu teknoloji yeni bir kavram olarak tanıtılsa da aslında pek yeni sayılmayan üç farklı teknolojiyi kombin edilerek ortaya çıkartmıştır. “Blockchain nasıl çalışır?” sorusunun cevaplamak için Bitcoin’in nasıl çalıştığını ve bahsettiğimiz üç farklı teknolojinin nasıl kullanıldığını birlikte öğrenelim. 

Kriptografik Anahtarlar ve Kimlik Doğrulama 


Bitcoin transferin güvenli şekilde gerçekleşmesi için Asimetrik şifreleme, yani Gizli anahtar ve Açık anahtar ikili anahtarla şifreleme yöntemi kullanılır. Basit bir benzetme yaparsak, internet üzerinde herhangi bir hesap oluşturduğumuzda, “kullanıcı adı” açık anahtarınız, “şifre” ise gizli tutuğunuz gizli anahtarınız gibidir. Kullanıcı adınızı herkes görebilir, ama bu hesaba erişim sağlayan şifrenizi sizden başka kimse bilemez.

Yukardaki görselin bize ifade ettiği gibi kriptografik anahtarlarda, işlem açık anahtar tarafından şifrelenir, özel anahtar ile şifreyi çözülür. Çünkü açık anahtar aslında özel anahtarın şifrelenmiş halidir, yani özel anahtarınızdan açık anahtar ve adres çıkartılabilir, ama geriye doğru hesaplayıp özel anahtarınızı çıkartamaz. Bu kriptografik anahtarların en önemli bir özelliğidir. (Daha detaylı bilgi için başka makalemizde kriptografi tekniğini inceleyeceğiz) Bu nedenle özel anahtar gizli tutulduğu takdirde varlıklarınız veya işlemleriniz zarar görmesi imkansızdır.  

Diğer yandan, özel anahtar ile açık anahtar birleşmesiyle dijital imza ortaya çıkar, bu yöntemle gizli anahtarın sahibi Yetkilendirme ile karşı tarafın erişimine izin verir. Böylece Blokchain’deki işlem bilgileri halka açık olmasına rağmen kullanıcı bilgilerini yüksek düzeyde şifreleyerek gizli tutulmasına devam eder.  

Dağıtılmış ağ ve kaydetme sistemi 


Dağıtılmış bir ağın yararı ve ihtiyacı “ormanda bir ağaç düşerse” düşünce deneyimiyle anlaşılabilir. Bir ağaç ormanda her ne sebeple düşerse düşsün, gözlemci kameralar kaydetmeyince düştüğünü asla kanıtlayamayız. Aynı mantıkla Bitcoin kullanıcıların (kayıt tutan kameralar gibi)  Blockchain’deki işlemlere şahitlik etmesi ve kamera yerine matematiksel doğrulama kullanmasıdır. Daha da önemlisi, sistemin güvenliğini sağlamak için ağın işlem gücü yüksek olmasıdır.  

Bu açıdan, Bitcoin Blockchain’in en çekici özelliklerinden biri - çok büyük ve çok fazla bilgileri işleyebilen güce sahiptir. Dünyanın en büyük 10,000 bankasından daha fazla işlem gücü 53.000.000 Th/s ile güvence altına alınmıştır. Bu rakam neredeyse Google’dan 100 kat daha fazladır. 

Kaydetme şekline gelince işlemler dağıtılmış farklı node (düğüm) tarafından beraber kaydedilir. Her düğüm, hesabın tamamını kaydettiği için herkes işlemlerin geçerliliğini denetleyebilir ve ona şahitlik edebilir. Geleneksel merkezi kayıt yönteminden farklı olarak, hiçbir düğüm bağımsız şekilde hesap kaydedemez. Çünkü tüm kaydedilen verilerin dağıtık ağdaki protokolüne göre belirli sayıdaki düğüm tarafından onaylanması gerekir. Böylece kayıt tutma esnasında baskı altında veya rüşvet karşılığında sahte kayıt oluşturma ve tahrif etme durumunda, sistemdeki diğer düğümlerin doğrulaması başarısız olur. Sahte kayıt oluşturan düğümler fark edilmek üzere yalancı etiketi yapıştırılır ve dışlanır. Bir başka avantajı da, düğümler yeterince fazla olduğu için, ilke olarak tüm düğümler hasar görmedikçe hesap defteri kaybolması veya defterdeki verilerin tamamen tahrip edilmesi  neredeyse imkansızdır.  

Protokol 


Fikir birliği mekanizması veya mutabakat (Konsensüs mekanizması), internet ortamında tüm kullanıcıların devlet kanununa uyması gereken vatandaşlar gibi belirli bir protokole uyması şarttır. Yani tüm düğümler (kullanıcılar) arasındaki fikir birliği üzerine bir kaydın geçerliliğini tespit etmesidir. Bu hem tespit etme yöntemi hem de değişimi önleme yöntemidir.Farklı uygulamalarda dört çeşit fikir birliği mekanizması bulunmakta. Mesela; Bitcoin sisteminde emek kanıtı (POW) mekanizması kullanılır. Emek kanıtını yerine getirdiğinde ancak diğer düğümlerin onayını aldığı takdirde başarılı sayılır. Onun dışında Bitcoin protokolü zaman damgası ve kriptografik anahtarla oluşan dijital imza gibi unsurlar da gerektirmekte.

Teşvik Edici Protokol   


Bir realist için, ormanda düşen ağaçlara şu sorularla meydan okuyabilir: Neden bir ağacın düşüp düşmediğini kaydetmek için bekleyen kameralı milyonlarca bilgisayar var? Başka bir deyişle, güvenli hale getirmek için ağa hizmet vermek için bilgisayar gücünü nasıl çekiyorsunuz? 

Halka açık Blockchain için madenciliği gerektirir. Bunun nedeni katılıma teşvik olarak ödül sunulmasıdır. Ve ödülün adil paylaşımını sağlayan bir protokolün olması çok önemlidir.  

Blockchain ağına bilgisayarların işlem gücüyle hizmet verdiği için ödüllendirir. Kişinin kendi çıkarları toplumun ihtiyacına hizmet etmek için kullanılır. Bitcoin protokolünün amacı, aynı bitcoin’in aynı anda ayrı işlemlerde kullanılması olasılığını ortadan kaldırmaktır. 

Bitcoin bu şekilde değerli varlık olarak altın gibi davranmaya çalışır. Bitcoin ve en küçük ünitesi (satoshis) biricik olmalıdır ki değeri olsun. Bunu başarmak için, ağa hizmet eden düğümler, emek kanıtı olarak matematik problemlerini çözmekle her bir bitcoin için işlem geçmişini oluşturur ve sürdürür. 

Basitçesi CPU güçleriyle oy kullanarak, yeni bloklara olan onayını veya geçersiz bloklara olan reddini ifade eder. Madencilerin çoğunluğu aynı problemin çözümüne ulaştığında, zincire yeni bir blok eklerler. Bu blok zaman damgalı ve ayrıca veri veya mesaj içerebilir. 

 Sonuç


Her Blockchain için türü, miktarı ve doğrulama yöntemi farklı olabilir. Bu, blockchain'in protokolüne bağlıdır. Doğrulama sürecini her blockchain için uyarlanabilir. Önemli olan kurallar ve teşvikler. İşlemlerin nasıl doğrulanması gerektiği konusunda yeterli sayıda düğüm bir araya geldiğinde fikir birliğine varıldığında gerçekleşir. 

Şu anda, blockchain geliştirme sürecindeyiz. Şimdiye kadar henüz blok zincir protokollerin ne kadar esnek olabileceği konusunda hala çok ilkel çağındayız.

bfmedia/data

BTC $ 10109.394
XRP $ 0.2654
ETC $ 5.425
ETH $ 184.095
ADA $ 0.04735
LTC $ 72
USDT $ 0.99999
TRX $ 0.01683