Merkez Bankaları Kripto Paralarını Çıkarmak İçin Yarışıyor

İçindekiler

Bazı ülkelerin merkez bankaları bir tür Merkez Bankası Dijital Parası (CBDC) çıkarmaya çalışıyorlar. Uruguay CBDC pilot programı başlattığını açıkladı. Bahamalar, Çin, Kanada, İsveç, Ukrayna ise sistemlerini test etmek üzere.

Önde gelen kurumlar bu yeni ödeme biçimini uyguladıkça dijital paralar etrafında küresel fikir birliği oluşmaya başlıyor.

İngiltere Merkez Bankası Müdürü Mike Carney dijital paraların tüm finans sistemi boyunca uygulanacağını ve küresel ölçekte kabul görmüş dijital alternatif olacaklarını iddia etti. Carney’in söylediğine göre önde gelen ulus devletlerin desteği sayesinde bu yeni dijital alternatif hükümetlere zor zamanlar için biriktirdikleri dolar fonlarının kilidini açmakta yardımcı olacak.

Japonya Merkez Bankası Avrupa Merkez Bankası ile işbirliği yaparak dijital paraların teknik taraflarını keşfetmeye çalışıyor. Müdür Yardımcısı Masayoshi Amamiya Japon yenini “e-yen” ile değiştirmek gerektiğini belirterek, merkez bankalarının varlıkları ve kişisel bilgileri korumak adına sıkı güvenlik önlemleri almaları gerektiğini savunuyor.

İsveç, Çin ve Kanada’da özel sektör ödeme sistemlerini ele geçirmiş durumda. İsveç ve Kanada’da nakit ödemeler %20’ye kadar inmiş. Çin dijital para çıkaran ilk ülke değil, ama bunu merkez bankasıyla destekleyen ilk ülke.

Merkez bankalarının kendi paralarını basmaları olumlu gelişme mi?

Şu anda merkez bankaları kendi dijital paralarını çıkarma konusunda hala tereddüt ediyorlar. Çin, Ekvador, Tunus ve İsveç gibi ülkelerin merkez bankaları ise kendi kripto paralarını çıkarma konusunda gelişme kaydetmiş durumdalar. Bu ülkelerde nakit kullanımı diğer pek çok gelişmiş ekonomiye nazaran daha az.

Kendi dijital parasını çıkarmak bankayı pazar payının büyük bölümünü bitcoin'e kaptırmaktan kurtaracaktır. Bu sayede banka kolaylıkla düşük faiz uygulaması yapabilir. İşin diğer tarafında ise finansal kriz zamanı geleneksel bankalardan panikle çıkan ve merkez bankasına transfer olan paralar büyük sorun yaratabilir.

Merkez bankaları hane halkı ve şirketlerin merkez bankası fonlarını riskten kaçınma aracı olarak kullanabilmeleri ihtimaline karşın kendi kripto paralarını çıkarmayı erteliyorlar. Bu nakit paranın ortadan kaldırılmasıyla ortaya çıkabilecek olası senaryolardan birisi.

Merkez Bankaları niye dijital para konusunda şüpheci davranıyor?

Merkez bankalarının şüpheciliği bizim kişisel paralarla yaşanan sorunlar konusundaki tarihsel tecrübemizden kaynaklanıyor. Adil olmak gerekirse, şimdi tarihi veriyi değerlendirmek o kadar da kolay değil. Çünkü bugünün dünyasında durum farklı ve kişisel paralar düzenlemelerle etkileşim içinde kalabiliyorlar.

Ayrıca bazen kişisel parayı mı yoksa onun normal bir şekilde çalışmasına bir türlü izin vermeyen düzenlemeleri mi eleştirmek gerektiğini bilemiyoruz. 

Ayrıca 1836 ila 1863 yılları arasında ABD’de özgür bankacılık diye bir sistemin geçerli olduğunu, farklı bankaların farklı paralar çıkardıklarını ve sistemin gayet iyi çalışmış olduğunu biliyoruz. Bazılarına göre bu sistem diğerlerine nazaran daha iyi çalışmış, ama farklı paraların sirkülasyonda bulunmasının sahtekarlığa yol açması ile durum zorlaşmaya başlamış.

Finansal alanda işlem kolaylığı ve düzen

Dijital paralar yerel ve yurtdışı ödemeleri daha hızlı gerçekleştirme, işlem masraflarını azaltma konusunda devrimci yaklaşım olabilir. En etkili olanı ise bankacılıktan uzakta kalmış Afrika, Orta Asya ve Latin Amerika gibi bölgelere finansal hizmetler götürme fırsatını yakalamak olacaktır.

Avrupa Merkez Bankası Yönetim Kurulu Üyesi Benoit Coeure Economist dergisine röportajında şöyle söylüyor:

 “Ödeme hizmetlerinin gittikçe daha verimli olduğu bir gerçek. Çin’de, Hindistan’da bir kişi sokak satıcısına yapacağı en küçük ödeme işlemini bile geleneksel bankalar yerine merkezsizleştirilmiş ödeme sistemleri üzerinden yapıyor. Bunun nasıl kolaylıkla popülerleştiğini herkes görüyor.”

Para yarışına uyum sağlayamamaktan doğan riskler

Dijital paraların parasal sisteme verebileceği zarar ölümcül ve telafi edilemez olabilir.

Dijital paraların varlığı sayesinde parasal sistem daha fazla parçalanabilir. Ağların ve platformların ekonomik mantığı daha çok kullanıcı çekme ve kapalı sisteme doğru evrilme üzerinedir. Bu ağlar bir süre sonra aynı parayı kullanan insanları kümelendirerek “dijital para alanları” oluşturabilirler.

Financial Times’ın söylediğine göre, dijital paralar evrenseldir ve farklı türde döviz rekabetlerine sebebiyet verebilirler. Bazı ülkeler bir araya gelip, dijital para ağı oluşturarak kendi paralarını uluslararası alana taşıyabilirler. Bazıları ise yabancı para birimleri tarafından ekonomilerine yapılan saldırılar sonucunda “dijital dolarizasyonla” karşı karşıya kalabilirler. Bu uluslararası para sisteminin biçim değiştirmesi sürecine zarar verebilir.

Merkez Bankalarının bu kararı bitcoin’in gelişimine fayda sağlar mı?

Ulusların nakit parayı aradan çıkararak dijital ödemelere uyum sağlamasının önündeki en büyük engellerden birisi gizlilik. Eğer Çin’deki sosyal kredi sistemine bakarsanız insanların finansal işlemler sonucunda nasıl irdelenerek sosyal skor aldıklarını ve bu skorların hizmetlere erişimlerine, iş ve emlak başvurularına nasıl yansıdığını görürsünüz. 

Bitcoin eğitimcisi ve finansal birliklerde uzman olarak bulunan Andreas Antonopulos bu durumu ifade özgürlüğünün kısıtlanması olarak gördüğünü anlatıyor. Antonopulos’a göre para konuşma özgürlüğünü ifade eder. Bu sebepten bazı ödemelerin illegal hale getirilmesi bugünün toplumlarına büyük sorun teşkil ediyor. Proof of Talent’in kurucusu Rob Paone’a göre, “nakitsiz dünya, devletin finansal alanda gözetiminin artması anlamına geliyor.”

Devlet gözetimi teorik olarak vatandaşları suçlulardan korumayı amaçlıyor. 

Ama kripto araştırmacısı Hasu ve Su Zhu’nun dediği gibi “Terrörizmin ve organize suçun hayaleti sık sık [gözetimi meşrulaştırmak için] kullanılır. Bununla hükümetin hiçbir zaman kötü olamayacağı konusunda saf bir inanış yaratılır.” Onların söylediklerine göre nakit kullanmayan toplumlar zorbalığa, hileye ve otoriter politikalara daha yatkın olabiliyorlar.

Buna örnek olarak Çin gibi gözetim toplumlarında Bitcoin’in parlamasını gösterebiliriz. Bugün veri elde etmek için blockchain madenciliği yapılabilir. Analiz şirketleri parasal işlemler etrafında oluşan veriden sağlam ekosistem oluşturabilirler.

Dijital para alanında küresel lider olarak Çin

Merkezsiz blockchain tabanlı sistemlerden farklı olarak Çin’in dijital parası Beijing’e finans sisteminde daha fazla kontrol sağlamayı hedefliyor. ABD ile ticaret savaşları ve Hong Kong protestolarından doğan istikrarsızlığın ortasında Çin, etkonomik ve teknolojik süper güç olma yolunda gereken hızı dijital para çıkararak yakalamak istiyor.

Dijital paraların geleceği

Bir tarafta çıkmaza girmiş devletler, diğer tarafta hırsını kanıtlamayı bekleyen blockchain teknolojisi ile dijital paraların geleceği belirsiz görünüyor. Eğer büyük ekonomiler dijital para çıkarabilirlerse bu hız, izlenebilirlik ve güvenlik adına yeni bir çağın başladığı anlamına gelir.


Kaynak: https://herbertrsim.com/central-banks-worldwide-race-to-launch-own-digital-currencies/


bfmedia/data

BTC $ 9986.692
XRP $ 0.27499
ETC $ 5.95945
ETH $ 207.806
ADA $ 0.04787
LTC $ 71.6
USDT $ 0.99952
TRX $ 0.01664