Kriptoekonomi Konsepti ve Kriptografinin Kısa Tarihi

İçindekiler

Orijinal Bitcoin Blockchain protokolü hata toleransı ve saldırılara karşı direnç yaratmak için ekonomik teşvik ve kriptografinin kombinasyonuyla Kriptoekonomi konseptini ortaya çıkardı. Kriptografi gizliliği ve şeffaflığı korumayı sağlarken aynı zamanda, biribirine güvenmeyen veya herhangi bir anlaşması olmayan kullanıcılara ekonomik teşvikler yapılıyor. Bitcoin, Ethereum ve benzeri protokoller izinsiz (permissionless) Blockchain’lerdir, bu nedenle üç teknolojinin kombinasyonuna dayalı olarak çalışır: Peer to Peer Network yani Eşten Eşe Ağlar, Kriptografi ve Oyun Teorisi. Buradaki amaç herhangi bir merkeze bağlı olmadan veya ihtiyaç duymadan ağ kullanıcıların işlemin doğruluğu konusunda mutabakata varmalarından emin olmaktır. Bu yüzden bu protokole fikir birliği protokolü de denir. Bu esrarengiz kombinasyon aracı kurumlara ihtiyaç duymadan eşten eşe işlemler yapmamızı sağlıyor. 

Bitcoin Blockchain’i bu amaca varmak için hash algoritması ve asimetrik şifreleme kullanıyor. Bu detaylara girmeden önce, Kriptografinin ne olduğunu basitçe anlatalım.

Kriptografi nedir?

Birine mesaj gönderdiğinizde bunun gizliliğine önem verir misiniz? Ya da hiç birinden mesaj aldığınızda bu mesajın size varmadan değiştirilmiş olduğundan şüphe ettiniz mi? Buna ister paranoyaklık deyin, ister önlem almak. Bu soruları kökünden halledecek bir çözüm MÖ 1900 yıllarından beri var. 

Kriptografi (şifreleme) bilgi ve bağlantılarınızı şifreleyerek koruyan ve bu verilere sadece ilgili kişilerin erişmesini sağlayan bir yöntemdir, sanattır, yazma bilimidir. MÖ 1900 yıllarında, Mısırlılar yazdığı kitabelerde standart dışı hiyeroglifler kullanmıştır. Bu kitabeler bilinen ilk yazılı kriptografik belgelerdir. Bazı uzmanlar kriptografi biliminin yazının keşfinden bir süre sonra ortaya çıktığını ve savaş zamanları dövüş planlarından diplomatik yazışmalara kadar farkı alanlarda uygulandığını savunuyor. Şifrelemenin her zaman tek bir amacı vardı o da bilgilerin korunması. Bugün bilgisayar teknolojilerinin gelişimiyle şifrelemenin  farklı şekilleri de ortaya çıktı. Güvenilir olmayan herhangi bir aracı üzerinde iletişim kurulduğu zaman şifrelemenin ne kadar önemli olduğunu görüyoruz. Bugün kriptografinin 5 ana işlevi var:

1. gizlilik: gönderdiğiniz acılı dışında kimsenin mesajı okumayacağına emin oluyorsunuz

2. doğrulama: kişinin kimliğini kanıtlama süreci

3. dürüstlük: alıcının gönderilen mesajın hiçbir şekilde orjinalinden değiştirilmediğine emin olması

4. anahtar değişimi: kripto anahtarların gönderici ve alıcı arasında paylaşımı

Kriptografi üçüncü tarafların da katılımıyla güvenli iletişim için uygulanan tekniktir. Kriptografi literatüründe gönderici Alice yani A olarak, alıcı ise Bob yani B olarak, düşman ise Eve yani E olarak isimlendirilir. 

Erken dönemlerde şifreleme

Modern zamanlara kadar, kriptografide sadece düz metin kodlanarak anlaşılmaz (cyphertext) hale getiriliyordu. Cyphertext içerisine orijinal metin kodlanıyordu ve şifreyi çözmek için gereken şifre olmadığı takdirde bilgisayar veya insan tarafından okunamaz oluyordu. Bu şifreleme tekniği eski yöntemlerle düz metinleri  substitution ciphers yani yerine koyma şifrelemesidir. Amacı bir alfabede bulunan karakterlerin her birisinin yerine aynı alfabeden farklı bir karakter koyarak şifrelemektir. Buna göre bir tablo oluşturularak her karaktere karşılık gelen alternatif karakter tabloda tutulur. Mesajı şifrelemek isteyen kişi bu tablo yardımıyla her karakteri teker teker karşılık geldiği karaktere çevirir. Şifrelenmiş mesajı açmak isteyen kişi ise aynı tabloda tersi işlemi uygular. Ya da transposition ciphers yani karılmaya dayalı şifreleme ile düz metin farklı ve karmakarışık bir biçimde yeniden düzenlenir. Şifrelemede bir çift algoritma kullanılır. Bu çiftin biri şifreleme (encryption) için diğeri şifreyi ters çevirmek (decryption) içindir. Bir mesajı şifrelemek çok kolaydır fakat onu ters çevirmek için kodu bilmeniz gerekir. Bilgisayarın icadı ile klasik şifreleme artık gereksiz hale geldi çünkü onlar bilgisayar algoritmalarının olası kombinasyonları sayesinde basit bir saldırıyla kolayca tahmin edilebiliyor. 

Bilgisayar devrinde şifreleme

20. yüzyıldan önce kriptografi dilbilimi ve sözlüksel alanlarında varlığını sürdürüyordu. 1. dünya savaşında rotor şifre makinesinin gelişimi ve 2. dünya savaşında bilgisayarların ortaya çıkmasından sonra şifreleme gittikçe daha komplike olmaya başladı ve yaygınlaştı. Artık şifreleme yön değiştirdi ve modern kriptografi varlığını matematik, bilgisayar bilimi, elektrik mühendisliği, iletişim bilimi ve kuantum fiziği kavşağında sürdürmeye devam etti. Kuantum bilgisayarının da gelişimiyle kriptografik problemler ve kuantum fiziği arasındaki ilişkiyi inceleyen aktif araştırmalar vardır.

Modern kriptografi

Kriptoekosisteminde 2 tür şifreleme vardır: simetrik ve asimetrik. 

Simetrik Şifreleme

Simetrik şifreleme yönteminde iki taraf 1 adet gizli anahtar kullanmaya anlaşırlar. Bu 1 anahtar her iki tarafta vardır ve hem şifrelemek için hem de şifreyi çözmek için kullanılır. Fakat bu yaklaşımın da kendine göre sorunu vardır. Çünkü biriyle gizli iletişime geçmek isterseniz gizli anahtar konusunda anlaşmak için fiziki olarak görüşmek zorunda olacaksınız. Modern iletişim dünyasında, birçok aktörlerle kordine etmemiz gereken yerlerde bazı yöntemler uygulanabilir olmuyor. Fakat simetrik sistem asimetrik sisteme göre daha hızlıdır çünkü kullandıkları anahtarın uzunluğu asimetrik sisteme göre daha kısadır. Diğer yandan asimetrik şifrelemeyle mesajları ve dosyaları şifrelemek her zaman pratik olmuyor. Bunun başlıca nedeni performansıdır. Simetrik anahtar şifrelemesi büyük dosyaları ve veri tabanlarını şifrelemede daha hızlı ve daha iyidir bu yüzden de hala kullanılıyor.

Asimetrik şifreleme

Açık anahtar kriptolojisi olarak da isimlendirilen Asimetrik sistemlerde şifrelemek için açık anahtar , şifreyi çözmek için ise özel anahtar kullanılır. Asimetrik şifrelerin kullanımı iletişimdeki güvenliği daha da artırmıştır. Asimetrik şifreleme sistemine RSA (Rivest-Shamir-Adleman) ve ECC (Elliptic Curve Cryptography) örnek gösterilebilir. Asimetrik şifreleme yönteminde, her iki taraf kendi özel ve açık anahtarını oluşturur. Özel anahtar gizli tutulur, açık anahtar ise taraflar arasında serbestçe paylaşılabilir. Asimetrik şifrelemede önce her iki taraf açık anahtarını paylaşır ve mesajı açık anahtar kullanarak şifrelerler. Şifrelenmiş mesaj güvenli şekilde özel anahtar sahibine gidiyor ve mesajın şifrelendiği açık anahtarın sahibi özel anahtarı ile şifreyi çözüyor. Bu yöntem tersine de işliyor. Yani özel anahtar ile şifrelenmiş mesaj, sadece o özel anahtara uyan açık anahtar ile çözülüyor. Buna Dijital İmza da diyebiliriz. Açık anahtar kriptolojisi 1970'lerden beri bilgisayar ve iletişim güvenliğinde kullanılıyor. 

Bitcoin'in kullandığı Kriptografi türü

Bitcoin Blockchain protokolü açık anahtar kriptoloji de diyebileceğimiz asimetrik şifreleme yöntemini kullanıyor. Bitcoin'in kullandığı şifreleme algoritmasına Elliptic Curve Cryptography (Eliptik Eğri Kriptografisi) deniliyor. Klasik RSA algoritmasıyla kıyaslandığında eliptik eğri kriptografisinin daha verimli olduğu düşünülür. RSA ile aynı güvenliği sağlayan ECC daha küçük anahtar boyutuna ve az hesaplamaya ihtiyaç duyar. Böylece, depolama ve  iletim ihtiyaçlarını aza indirger. 

İki ve daha fazla kişi internet üzerinde güvenli işlem yapmak istediklerinde asimetrik şifreleme yöntemini kullanabilirler. Bu şifreleme yöntemi onların özel ve açık anahtar çiftini kullanarak kimliklerini ispat etmelerine olanak sağlıyor. Bu anahtarların kombinasyonu bir dijital imza oluşturuyor. Bitcoin Blockchain'ine özel anahtar kullanımındaki asıl amaç, kullanıcının kimliği hakkında güvenli bir dijital belge yaratmaktır. Bir cüzdan sahibinin kimliği özel ve açık kriptografik anahtarların kombinasyonuna dayanır. Dijital imzalar sizin varlıklarınız üzerindeki sahipliğinizi ispatlar ve sizin kendi fonlarınızı yönetmenize izin verir. 

Etiketler:

kriptografi blockchain

bfmedia/data

BTC $ 7086.376
XRP $ 0.216
ETC $ 3.781
ETH $ 141.876
ADA $ 0.03655
LTC $ 43.352
USDT $ 0.998
TRX $ 0.01396