İran'da 2019 Yılı İçin Kripto Paraların Yasal Durumu Nedir?

İçindekiler

Devlet destekli bir kripto paranın tanıtılması  

CipherTrace, bu yıl Nisan ayında,  2019 yılının ilk çeyreği için kripto paralara ilişkin yapılan düzenlemeler ve yasal gelişmeleri kapsayan rapor yayınlandı. Rapora göre, diğer etkilerinin yanında, bu düzenlemeler kripto paralar üzerindeki önceki yasağı tersine çevirecek, ancak yine de İslam Cumhuriyeti'nde küresel dijital paraların kullanımına kısıtlamalar getirecektir. 

İran Merkez Bankası, kripto paralarla ilgili düzenlemelerinin ilk halini (Version 0.0) 28 Ocak 2019'da resmi web sitesinde yayınlamıştı. 29 Ocak 2019'da İran, kendi bağımsız kripto parasını piyasa sürerek küresel ekonomik yaptırımlardan kurtulmak için bir adım atmış oldu. Bu yaptırımlar arasında, SWIFT’in, bazı İranlı bankaların yaygın olarak kullandığı sınır ötesi ödeme hizmetlerine erişimlerini Kasım 2018’de yasaklaması da bulunuyor. Dünya Çapında Bankalararası Finansal Telekomünikasyon Birliği olan SWIFT, www.swift.com, dünyadaki çoğu banka tarafından sınır ötesi ödemeleri gerçekleştirmek için kullanılan küresel bir fon transfer ağıdır.  

SWIFT’in hareketi, ABD’nin iddia edilen füze ve nükleer programlarına cevap olarak İran’a karşı petrol ve mali yaptırımlar uygulamasından sonra geldi. SWIFT’in ABD Hazine Bakanı tarafından teşvik edilen bu hareketi, İran'ın petrol ihracatlarında ödeme almalarını engellediği için özellikle Tahran rejimini çok etkiliyordu. 

Aslında, 13 Aralık 2018 tarihinde ABD Senatörü Ted Cruz, İran’ın yakında piyasaya çıkacak olan bağımsız kripto parasına yaptırım uygulamak için tasarlanan yasayı (İran’ın Yasadışı Finans Hareketini Engelleme Yasası) yürürlüğe koydu. Tasarıda, “İran hükümetine bağımsız bir kripto para birimi oluşturmada yardımcı olan devlet ve devlet dışı aktörlerin değerlendirilmesi” çağrısında bulunuldu. 

İran, işlemleri kolaylaştıran blockchain teknolojisi ve kripto paraları kullanarak, pek çok kişinin geleneksel SWIFT ağını artık kullanılmayan bir hale getireceğine inandığı, diğer blockchain tabanlı ödeme ağlarına katıldı. 

2018 Kasım ayında İran, Rusya ve Ermenistan'la üç taraflı bir blockchain işbirliği anlaşması imzaladı. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin daha sonra ortak ülkelerin ismini kullanmadan, Rusya’nın, SWIFT’den tamamen bağımsız finansal sistemler kurmak için ortaklarla “aktif” olarak çalıştığını söyledi.

İranlı Bankalar altın destekli kripto para birimi “PayMon”u lanse etti 

Şubat ayında, dört İran bankası; Bank Mellat, Bank Melli İran, Bank Pasargad ve Parsian Bank, altın destekli ulusal kripto para birimi PayMon'u (PMN) piyasaya sürmek için bir blockchain girişimi olan Kuknos Şirketi ile ortaklık kurdu. Kuknos danışmanı Soheil Nikzad'a göre, yapılacak düzenlemelerle PMN' nin ilk önce özel olarak bankalara yapılan çok aşamalı bir token satışında ve sonunda menkul kıymetlerin halka arzı ile piyasaya sürülmesi planlanıyor. Kuknos, şu anda kripto para biriminin ülke genelinde nasıl kullanılabilir duruma getirileceğini belirlemek için düzenleyicilerle görüşmelerde bulunuyor. 

Nikzad'a göre, PMN’nin uluslararası finans sistemleriyle uyumlu olmasının yanı sıra, ulusal kripto paranın temel amacı, yurt içi işlemlerde maliyetleri ve aksaklıkları azaltmaktır. İran Merkez Bankası halihazırda “onaylanmayan” kripto paraların yurt içinde kullanılmasını yasaklayarak, yalnızca İran riyaline bağlı olan ve Merkez Bankası tarafından çıkarılan kripto para birimlerinin bir ödeme yöntemi olarak kullanılmasına izin vermektedir. 

PayMon, geçen yıl ABD’nin İran’a yeniden uygulamaya başladığı yaptırımların bir sonucudur. Bu yaptırımlar nedeniyle, SWIFT (Dünya Çapında Bankalararası Finansal Telekomünikasyon Birliği) bazı İranlı bankaların, sınır ötesi ödeme işlemleri için gerekli olan finansal mesajlaşma sistemlerini kullanmalarını yasaklamıştır. Başka bir deyişle, İran şirketlerinin SWIFT olmadan, geleneksel bankacılık sistemleri aracılığıyla ithalat için ödeme yapması veya ihracat için ödeme alması imkansızdır. Teorik olarak, PayMon bu yasağı atlayacak ve İranlı bankalara sınır ötesi pazarlara tekrar erişim izni verecek.  

İran'da şu an kripto paraların yasal durumu

İran hükümeti, bfmedia'nın yayınladığı habere göre 2019 Ağustos ayında yeni bir kanun çıkardı.Yeni kanuna göre, hükümet ülke içerisinde yapılan kripto para işlemlerini veya kripto para birimlerini yasal ödeme aracı olarak kabul etmiyor. Yeni yasa Bakanlar Kurulu tarafından onaylandı. Ülkenin merkez bankası bu tür para birimlerinin değerini garanti etmeyeceğini açıkladı. 

İran'da madencilik faaliyetine gelince, kripto para madenciliğine endüstriyel bir faaliyet olarak izin veriliyor. Fakat madencilik yapmak ülkede izne tabidir. Şöyle ki, madencilik yapmak isteyenler İran Sanayi, Maden ve Ticaret Bakanlığından onay alacak. Madencilik tesislerinin ise  en az 30 kilometre şehir merkezinin dışında bulunması gerekiyor.

Önceleri, ülkede elektrik ucuz olduğu için madencilik için harcanan enerji fiyatları da düşüktü. Çünkü devlet her yıl bütçesinden yaklaşık 1 milyar dolar para elektrik sübvansiyonu için ödüyor. Bu sübvansiyon elektrik maliyetlerindeki açığı kapatmak için devlet tarafından mali yardım olarak veriliyor. Çünkü İran halkı elektrik kullanımının gerçek maliyetinin sadece bir kısmını ödüyor. Bu nedenle, İran Enerji Bakanlığı yetkilisi  Mostafa Rajabi Mashhadi Haziran ayında yaptığı açıklamada, ülkede 21 Haziran'a kadar geçen aylık süreç içinde elektrik tüketimi yüzde 7’lik ani bir artış gösterdiğini söyledi. Yetkili bu artışı ülkedeki kripto madencilerinin sayısının artmasıyla ilişkilendirmişti. Bu yüzden devlet bir önlem almak için madencileri tespit edeceğini ve enerji ücretleri için yeni fiyatlar onaylanana kadar elektriklerini kesileceği uyarısı yaptı. 

Kripto madencilerinin enerji kullanımı, ülkenin enerji ihracatında uygulanan fiyatlara dayalı olarak tahsil edilecek. Ülkede şu an madencilik yapmak yasal olarak mümkün olsa da, İran İslam Cumhuriyeti Gümrük İdaresi, ülke içerisine dijital para madenciliği ekipmanlarının ithali için lisans vermeyeceğini açıkladı. 


Kaynaklar:

https://ciphertrace.com/articles/q1-2019-cryptocurrency-anti-money-laundering-report/  

https://cointelegraph.com/news/new-iranian-law-government-will-not-recognize-crypto-related-trade  

https://www.coindesk.com/crypto-miners-electricity-shouldnt-be-subsidized-iranian-energy-minister  

https://cointelegraph.com/news/iranian-government-to-cut-off-power-to-crypto-mining-until-approval-of-new-energy-prices 

bfmedia/data

BTC $ 7272.048
XRP $ 0.22
ETC $ 3.86319
ETH $ 144.57
ADA $ 0.0373
LTC $ 44.47
USDT $ 1.001
TRX $ 0.01444